Aşk ve İhanet ‘in Başyapıtı : Medea

0
62
views
  Tiyatrolarda sayısız kere sahnelenen Medea adlı oyunu geçtiğimiz hafta izleme şerefinde bulundum. Etkileyici ve aynı zamanda farklı bakış açısına sahip hikayesi beni büyüledi. Bunu da sizlerle paylaşmak istedim. Merak edenler için Jason and the Argonauts filminde Medea karakterini görebilirsiniz. Aynı zamanda Seneca tarafından da şiirsel olarak kaleme alınmış “Medea” adlı bir başyapıt vardır. Medea ile ilgili eserler bunlarla sınırlı değildir. Bunlar günümüze yakın olanlarıdır.
    Medea Lazlarin kralı Aites’in kızı, Güneş soylu Kolkhis prensesidir. Antik dünyanın en büyük büyücülerinden biri, zehir ve ilaç yapımında uzmandır. Öfkelendiğinde korkunç bir kişiliğe bürünür. Medea’nın mitolojideki görünüşü Yunanların dünya iktidarının simgesi olan Altın Postu istemesiyle başlar. İktidarı Lazların elinden almak isteyen ve kendilerine Argonotlar diyen bir grup soylu insan toplanmıştır. Bunların arasında ileride büyük bir aşk hikayesinin başrolü olacak olan Yason da vardır. Efsanelere göre bu kadar soylu insan bir daha bir araya gelmemiştir. Fakat bu kadar soylu bir grup bile dünyanın en güçlü krallığı ile savaşamazdı. İşte bu sırada Eros’un oku Prenses Medea’nın kalbine saplanarak onlara yardım etti.
Yason Aia kentine geldiğinde Kolkhis Kralı Aitese durumunu anlatır ve altın postu kendisine vermesini ister. Aites öne sürdüğü şartları yerine getirirse postu ona vereceğini söyler. Fakat bunlar yerine getirilmesi imkansız şartlardır. Bunun üzerine Afrodit ve Eros Argonotların yardımına yetişir ve Medea’yı Yason’a aşık ederler. Medea onlara yardım edeceğini söyler fakat tek bir şartı vardır o da Yason’un tüm tanrılar önünde kendisine bağlılık yemini etmesidir. Yason bunu yerine getirir. Güzel Medea Yason’un sözüne güvenerek Colchicum çiçeğinden yaptığı bir ilacı Yason’a gönderir ve verdiği tavsiyelerle Yason görevleri başarır. Fakat Kral Aites Yason’un hile yaptığını anlar. Ölümün onlar için geleceğini söyler. Onları Medea’nın aşkı kurtarır. Medea hepsini Altın Postun olduğu yere kaçırır. Orada altın posta sahip olan Yason, Kolkhis’in tüm zenginliklerini çalarak Medea ve beraberindekilerle hızlıca kaçmaya başlarlar. Kaçıs sırasında Yason, Kolkhis prensini sırtından hançerleyerek öldürür bunu duyan donanma öfkeden deliye döner. Argonotlarla beraber Medea’da halası Kirke’nin yanına kaçar . Kirke o sırada sürgünde olduğu için Medea’nın dış görünüşünü bilmemektedir. Medea’nın kendi halkından olup olmadığını anlamak için eski Laz dilinde konuşur Medea da aynı şekilde cevap verince onları içeri alır. Yaptıklarını öğrenince istemeyerekte olsa onları günahlarından arındırır.
    Yolculuktan sonra Yunanistan’a varırlar. Medea burada eşi Yason’un hakkı olan şehire yaptığı planlar tek başına girer. İolkos kralını öldürür şehri ele geçirir. Ataerkil bir toplum olan Yunanistan’da bir kadının güçlü olması hoş karşılanmamıştır. Aynı zamanda Yunanlılara göre Doğulu (Yunanistan’ın doğusunda yaşayan herkes) sayılması Medea’ya olan korkuyu ve nefreti arttırmıştır. Bunun üzerine İolkos Meclisi onu Korinthosa sürgüne gönderir burada Korinthos kralını zehirler Yason’da bu sayede Korinthos tahtına oturur. Burada 7 kız 7 erkek çocukları olur. Aradan 10 yıl geçer . Yason çeşitli bahanelerle Kral Kreonun kızı Prenses Glauke ile evlenmek istediğini söyler. Medea ona kendisine yemin etmiş olduğunu hatırlatır, Yason da o yeminlerin zor durumda edilmiş yeminler olduğunu söyler . Medea son ana kadar kocasını kendisine dönmesi için ikna etmeye çalışmıştır. İhaneti hazmedemeyecek olan Medea düğün günü hepsine bir tuzak hazırlayarak onları öldürür. Yalnızca Yason bu tuzaktan kaçarak kurtulur. Yunanlılarda Medea’dan intikam almak için onun çocuklarını katlederler. Medea’ya verdiği yaşam boyu birliktelik sözünde dönen Yason tanrılar tarafından lanetlenir. Eski günlerine hayıflanan Yason intihar etmeyi bile başaramaz. Bir geminin direği kafasına düşer beyni oracıkta dağılıp ölür.
2
    Medea gittiği her toplumda Karadeniz kabilelerinden geldiği için barbar bir yabancı olarak görülmüştür. Yunan medeniyeti ona doğulu gözüyle bakmıştır. Ataerkil bir toplum düzenine sahip olan Yunanlar ve Yunan yazarlar Medea gibi söz sahibi olan kadınları toplumda istemediklerinden onu son derece kötü göstermeye çalışmışlardır. Medea’nın yazarı Europides’in izinden giderek Medea kötü karakter olarak tanıtılmıştır.Aslında sevdikleri için pek çok zorluğa katlanan Medea Yunan mitolojisinde çocuklarını öldüren bir cadı karakterine büründürülmüştür. Hikayede kast ettiğim farklı bakış açısı da budur: Kadınların yani Medea’nın gücünü bastırmak için onu en zayıf noktasından vurdular . Sözde soylu Yunan halkı bu barbar davranışı Doğulu ve barbar gördükleri Medea ‘ya karşı yapmaları barbarın kim olduğunu gözler önüne seriyor.
    Not1: Şehir tiyatrolarında Medea’nın kendi çocuklarını intikamı uğruna öldürdüğü gösterilir. Bu da Medea ‘yı karalama kampanyasına örnektir 🙂 Gerçek hikayede çocukları katlediliyordur. Yunanlıların Europides’e 15 gümüş rüşvet vererek çocukları Yunanlıların değil Medea’nın öldürdüğünü yazmasını sağlamaları da bilinen gerçeklerdendir. Trajediyi ilk yazdığında çocukları Yunanlıların öldürdüğünü yazan Europides dönemin eleştirmenleri tarafından hırpalanmıştır. Varlıklı ailelerin verdiği servetlerden dolayı çocukları Medea’nın öldürdüğü şeklinde eserini değiştirmiştir.
    Not2: Kocasının Medea’yı neden bıraktığını sorgulayacak olursak tek bir cevaba ulaşabiliyoruz. Ne kadar fedakar, sadık, akıllı olsa da Yunanlılara ve Yason’a göre Medea bir yabancıydı.
    Medea milat öncesi bir eser olsa da günümüz insan ilişkileri ile de bağlantılı yönleri olduğu aşikar. Ve Medea’dan geriye ihanetin etkisiyle söylemiş olduğu acı dolu sözler kalacak…
    “Hiç umudu olmayan biri, hiçbir şeyden umudunu kesmez.”
 Berfin Özgenur AYDIN

CEVAP VER